HAKIMPOUR جمعه 1392/04/7 12:48 ب.ظ نظرات ()



ورزش و فعالیت جسمانی ، روشی برای ارتقاء سلامت و پیشگیری از بیماریهای جسمی و روانی است . افرادی كه از آمادگی و توان

جسمی خوبی برخوردار هستند ، در فعالیت‌های اجتماعی و فردی موفق‌ترند. زیرا این افراد از شادابی ، انرژی و سلامت بیشتری

برخوردارند. در این مقاله به اختصار به اثرات ورزش در سلامت جسم و سلامت روانی اجتماعی اشاره شده است؛ توجه به نتایج مفید ورزش

در نیروهای مسلح از اهمیت خاصی برخوردار است؛ زیرا علاوه بر كاهش هزینه‌های درمانی نیروهای مسلح ، آمادگی جسمی و رزمی

نتیجه اصلی و مفید ورزش خواهد بود.


مقدمه

علم پزشكی علاوه بر معاینات و تجویز داروها و اعمال جراحی كه در مورد بیماری‌های مختلف انجام می‌دهد، از ورزش

نیز به عنوان وسیله‌ای در جهت بهب ود و سلامتی بیماران بهره می‌برد. بعضی از پزشكان در مواردی مثل كم‌خوابی ،

 كم كردن وزن و ضعف‌های عضلانی مثــــــل كمردرد، كسب هماهنگی‌های عصبی و عضلانی در بعضی از انواع فلج ،

 توان‌بخشی ، نداشتن اشتها ، داشتن اضطراب یا هیجانات روحی ، بی‌قراری‌ها ، افسردگی‌ها ، احساس پوچی و

بسیاری دیگر از موارد ، بیمار خود را به ورزش كردن تشویق می‌نمایند (1). در اسلام نیز به ورزش شنا ، تیراندازی ،

سواركاری و حتی پیاده‌روی سفارش شده است. پیامبر اكرم (صلی‌اله علیه و آله وسلم) پیاده‌روی را بهترین درمان

برای بسیاری از بیماری‌ها معرفی می‌كنند (2). انواع ورزش را می‌توان بر حسب میزان فعالیت جسمانی و انرژی

مصرفی در واحد زمان به ورزشهای سبك‌، نیمه سنگین و سنگین تقسیم كرد. به طور كلی ورزش‌های سبك اثرات

مفیدی بر جسم و روان انسان دارد كه در ذیل به شرح آن می‌پردازیم:


تاثیر ورزش بر قلب و عروق

قلب یكی از اعضاء حساس و مهم بدن حیوانات و انسان است. در انسان ، هر گونه اختلالی در عملكرد قلب ، موجب

 اختلال در فعالیت‌های روزانه خواهد شد. یكی از راههای مراقبت از قلب ، انجام فعالیت‌های جسمانی و ورزش‌های

مناسب - به تناسب وزن و سن است. تأثیرات مثبت ورزش بر سیستم قلبی عروقی عبارتند از:


• 1- تقویت عضله قلب و سایر عضلات بدن.

• 2- تسریع در جریان خون و انتقال بهتر اكسیژن به قسمت‌های مختلف بدن.

• 3- پیشگیری از بروز بیماری فشار خون به دلیل كاهش كلسترول و باز شدن عروق (3).

• 4- به دلیل تقویت عضله قلب و افزایش قدرت انقباضی آن، تعداد ضربان قلب در حالت استراحت در هر دقیقه كمتر

شده و در مقابل ، خون با نیروی بیشتری به جریان می‌افتد.

• 5- با انقباض عضلات پا در حین ورزش ، خون راحت‌تر به قلب باز می‌گردد و از بروز واریس در پاها جلوگیری می‌شــود (3).
 

عملكرد طبیعی قلب


قلب انسان، پمپ عضلانی است كه وظیفه‌اش به جریان انداختن خون در رگها می‌باشد تا به این وسیله بافتهای بدن بتوانند اكسیژن و مواد

غذایی مورد نیاز خود را تأمین نمایند.

از آن جا كه تقریباً تمامی بافتهای زنده‌ی بدن با این طریق، نیازمندیهای خود را مرتفع می‌سازند ـ  و عضله‌ی قلب نیز خود بافتی زنده است ـ 

بنابراین برای رفع نیاز خود، به جریان‌ خونِ حاصل از تلمبه‌زنی خودش نیازمند است.

رگهایی كه خون را از قلب به بافتها می‌رسانند سرخرگ نام دارند، سرخرگها توانایی تنگ و گشاد شدن را دارند و بدین جهت بر حسب نیاز،

مقدار خونی كه بافت دریافت می‌نماید فرق می‌كند. هنگامی كه یك بافت، فعالیت می‌كند نیاز بیشتری به خون دارد بنابراین سرخرگهای

مربوط به آن بافت گشاد می‌شوند و برعكس در زمان استراحت یك بافت، به دلیل كاهش نیاز به اكسیژن، سرخرگهای آن بافت تنگ

می‌شوند.

در زمان فعالیت بدنی، سرخرگهای بافتهای فعال، بخصوص ماهیچه‌ها؛ گشاد می‌شوند، و خون بیشتری باید تلمبه زده شود، لذا قلب كار

بیشتری انجام می‌دهد كه سبب می‌شود نیاز ماهیچه‌ی قلب به اكسیژن بیشتر گردد و در نتیجه رگهایی كه خون را به قلب می‌رسانند گشاد

می‌شوند تا همپای افزایش نیاز عضله‌ی قلب به خون، میزان خون ارسال شده به عضله‌ی قلب افزایش یابد.


# ناراحتی‌های قلب#

شایعترین نوع امراض قلبی و عروقی عبارتند از : بیماری شریان كرونر، آنژین صدری، حمله یا سكته‌ی قلبی، امراض پرفشار خونی كه در این

 فصل به تعاریف آن خواهیم پرداخت.

شریانهای كرونر

از آن جایی كه قلب همواره در حال تلمبه زدن است، نیاز دائمی به خون سرشار از اكسیژن دارد. اگر چه خون از درون اتاقكها جریان می‌یابد،

خود قلب نمی‌تواند از خون داخل اتاقكها تغذیه كند، بلكه غذای خود را از شریانهای كرونر به دست می‌آورد، رگهایی كه روی سطح قلب قرار

دارند. دو شریان كرونر اصلی قلب را تغذیه می كنند.

شریان كرونر راست طرف راست و پایین قلب را تغذیه میكند و شریان كرونر اصلی چپ دو شاخه می شود: شریان نزولی جلویی چپ، كه

طرف جلو و چپ قلب و شریان سیركامفلكس كه قسمت پشت قلب را تغذیه می‌كنند. این شریانهای كرونر اصلی شاخه‌های زیادی دارند كه

عضله‌ی قلب را با خون غنی از اكسیژن تغذیه می‌كنند.

بیماری شریان كرونر

شریانها در حال عادی قابلیت كشش دارند، ولی وقتی سن بالا می‌رود، مقداری از توانایی خود را برای انبساط از دست میدهند. لایه‌های

چربی می‌توانند در طول شریانها تشكیل شوند. این عمل سخت شدن « آترواسكلروزیس » و در صورتی كه در شریانهای كرونر اتفاق بیفتد

بیماری شریان كرونر نام دارد. آترواسكلروزیس در هر جای بدن می‌تواند رخ دهد  ولی به نظر می‌‌آید بیشتر در شریانهای كرونر رخ می‌دهد،

زیرا بسیار باریك هستند ـ فقط كمی بزرگتر از قطر یك رشته‌ی ماكارونی نازك ـ و طولی نمی‌كشد كه قسمتی یا تمام آن مسدود می‌شود.

وقتی رسوبات چربی در یك شریان آنرا تنگ یا كاملاً مسدود می‌كند، جریان خون كند و حتی متوقف می‌شود. عضله‌ی قلب در آن سوی

نقطه‌ی انسداد از مواد غذایی و اكسیژن محروم شده و ممكن است صدمه ببیند. ابتلا به بیماری شریان كرونر به معنای آن نیست كه 

سكته‌ی قلبی خواهد كرد. بسیاری از مردم بیماری شریان كرونر دارند ولی سكته‌ی قلبی نمی‌كنند ولی از آن جایی كه این بیماری می‌تواند

علت حمله‌ی قلبی باشد، شخص درمعرض خطر می‌باشد.

آنژین صدری ( سینه‌ای )

كاهش موقت جریان خون به قلب می‌تواند باعث ناراحتی به نام آنژین شود. آنژین یك حمله‌ی قلبی نیست و موجب صدمه‌ی دائمی هم به

قلب نخواهد شد. اما یك نشانه‌ی معمول از بیماری شریان كرونر است.

حمله‌ی قلبی

هنگامی كه یك شریان كرونر بطور كامل یا تقریباً كامل مسدود می‌شود، خون حامل اكسیژن و مواد غذایی نمی‌تواند به قسمت پایین

ناحیه‌ی انسداد در عضله‌ی قلب برسد. اصطلاح « حمله‌ی قلبی » به معنای این است كه یك شریان كرونر باعث صدمه‌ی دائمی یا مرگ

قسمتی از عضله‌ی قلب می‌شود.

فشار خون

قلب، تلمبه‌ای است كه با ضربان پیاپی، خون را به داخل سرخرگها می‌فرستد. با هر ضربان قلب، نیروی پیشرونده‌ای به خون وارد می‌شود تا

خون درون رگها به جریان افتد، این نیرو به فشار پیش برنده‌ای تبدیل میشود كه به آن فشار خون اطلاق می گردد و به مانند فشاری است كه

 آب را در لوله‌های شوفاژ به جریان می‌اندازد. در زمان ضربه‌ی قلب، این فشار به حداكثر می‌رسد ولی در زمان بین دو ضربه، فشار افت

می‌كند، به فشار زمان ضربه فشار حداكثر ( سیستولیك ) و به فشار بین دو ضربه فشار حداقل ( دیاستولیك ) اطلاق می‌گردد.



فصل دوم


ورزش و عملكرد آن


# فرآیند ورزش #
ورزش عبارت است از یك فعالیت نهادینه شده كه مستلزم كاربرد نیروی جسمانی شدید و با استفاده از مهارتهای جسمانی است.

فواید ورزش

به طور كلی با انجام ورزش به طور منظم و مستمر نتایج زیر حاصل می‌شود:
1.      بهبود حال عمومی و احساس شادابی و نشاط
2.      كسب انرژی بیشتر برای انجام كارهای روزانه
3.      مقابله بهتر و آرام‌تر با فشارهای عصبی
4.      افزایش مقاومت بدن در مقابل بیماری‌ها
5.      كاهش نگرانی و افسردگی
6.      احساس آرامش بیشتر و تنش و كشش كمتر
7.      به خواب رفتن سریع و خوب خوابیدن
8.      بهترین راه برای معاشرت با دوستان و حتی پیدا كردن دوستان جدید.

ورزش از طریق سوزاندن كالری‌های اضافی، كاهش وزن، كمك به كنترل اشتها، تقویت عضلات و بهبود بخشیدن به گردش خون كمك می‌كند

 تا شخص احساس سلامت و شادابی داشته باشد. ایجاد انرژی بیشتر ، بالا بردن ظرفیت كاری، استفاده مطلوب از اوقات فراغت، بالا رفتن

مقاومت بدن در مقابل استرس، نگرانی، خستگی و افسردگی و ایجاد نگرش بهتر برای زندگی كردن، زنده ماندن، شناخت بهتر دنیای اطراف،

 ایجاد انگیزه، كاهش وزن و نگه داشتن آن در حد ایده آل و مهمتر از همه كم شدن خطر احتمالی حملات قلبی می‌باشد.

5 باور غلط در مورد ورزش

باورهای غلطی در مورد ورزش در اذهان عمومی وجود دارد كه در اینجا به بحث در مورد آنها خواهیم پرداخت. باور اول این است كه ورزش

انسان را خسته می‌كند!

در حالی كه ورزش به بدن ما شكل بهتری می‌دهد، جریان خون را سریع‌تر می‌كند، با تقویت قلب و ریه، انرژی بیشتری برای انجام كارها در

اختیار ما می‌گذارد و به طور كلی ورزش‌های منظم بر طبق نیاز از فشارهای عصبی ( استرس )، تنش‌ها و كشش‌های روزمره زندگی

می‌كاهد. باور غلط دوم این است كه ورزش وقتگیر است!

ورزش الزاماً وقت زیاد ندارد، چون هفته‌ای 3 یا 4 مرتبه و هر بار 5/0 تا 1 ساعت در روز، وقت زیادی نیست. هنگامی كه فرد به طور منظم و

مستمر ورزش كند، این امر به صورت عادتی روزانه در خواهد آمد كه در كنار سایر فعالیت‌های روزمره بدون نگرانی انجام خواهد شد. باور غلط

سوم این است كه انواع مختلف ورزش فواید یكسان دارند!

گرچه هر گونه فعالیت‌های بدنی، انسان را سرحال‌تر و با نشاط‌تر می‌كند، ولی ورزش‌های منظم و مستمر و برنامه‌ریزی شده مثل راه رفتن،

دویدن، شنا و تنیس و .. تقویت كننده قلب و ریه می‌باشند.

باور غلط چهارم : با بالا رفتن سن نیازهای ورزشی كمتر می‌شود!

هر چه سن افزایش می‌یابد فعالیت‌های بدنی شما كمتر می‌شود، ولی بدن همچنان نیاز به انرژی و نشاط دارد و در واقع باید بیشتر به فكر

انجام ورزش‌های منظم و روزانه افتاد.

افراد میانسال و سالمند همان قدر از فواید ورزش بهر‌ه‌مند می‌شوند كه افراد جوان. بنابراین هیچ محدودیت سنی برای ورزش وجود ندارد.

 مهم این است كه برنامه‌های ورزشی در هر سنی با نیازها و قدرت‌های بدنی تنظیم شود.

و باور غلط پنجم اینست كه افراد ورزشكار بایستی به ورزش ادامه دهند، نه آدم‌های عادی! اكثر فعالیت‌های بدنی نیاز به قدرت یك ورزشكار

ندارند، مثل راه رفتن.

در حقیقت افرادی كه در دوران تحصیل ورزش‌های مدرسه را سخت می‌دانستند، كشف كرده‌اند كه فعالیت‌هایی كه ما از آنها به نام « ورزش

» یاد می‌كنیم، آسان و حتی لذتبخش می‌باشند.





فصل سوم


ارتباط مطلوب ورزش با قلب


# اثرات مطلوب ورزش برقلب #

بیشتر افراد برای شروع ورزش‌های منظم، آرام و مستمر نیازی به مشورت با پزشك ندارند، ولی افرادی كه ناراحتی های قلب، ریه و سایر

مشكلات بدنی دارند، بهتر است قبل از شروع ورزش با پزشك مشورت كنند.

سوالاتی كه در زیر آمده است روشن می‌كند كه آیا باید پزشك خود را قبل از شروع ورزش در جریان بگذارید یا نه :

1.   آیا با تشخیص پزشك معالجتان بیماری قلب، ریه، سابقه حمله‌ی قلبی یا وجود صداهای غیر طبیعی در قلب خود داشته‌اید؟

2.   آیا دردهایی در شانه‌ی چپ، جلوی قفسه سینه، طرف چپ گردن، شانه یا دست چپ احساس كرده‌اید؟ آیا این دردها در هنگام ورزش

وجود داشته‌اند یا پس از اتمام آن؟

3.   آیا به تشخیص پزشك معالجتان فشار خون بالا دارید كه كنترل نشده است؟ یا این كه نمی‌دانید، فشار خون شما طبیعی است یا افزایش
دارد؟
4.      آیا سن شما بالای 40 سال است و به ورزش عادت ندارید؟

5.      آیا سابقه ی بیماری‌های قلبی در خانواده‌ی شما وجود دارد؟

اگر شخص به یك سوال یا بیشتر جواب مثبت داده باشد باید قبل از شروع ورزش با پزشك مشورت كند.

 اگر به هیچ یك از سوالات جواب مثبت ندهد می‌تواند ورزش كند.پرسشنامه‌ی ذكر شده در بالا بر اساس پرسشنامه‌های دیگر ورزش و قلب و

سلامت عمومی تهیه شده است و با موازین ورزش عام انجمن قلب آمریكا مطابقت دارد.

در صورت داشتن سابقه ی بیماری های قلبی چه باید كرد؟

در حال حاضر تحقیقات نشان نداده‌اند كه آیا ورزش احتمال حمله‌ی قلبی دوم را كم می كند یا نه، اما ورزش های منظم به طور كلی وضعیت

 جسمانی را بهبود بخشیده و كیفیت زندگی را از نظر داشتن انرژی بالا می‌برد.

اگر شخصی در گذشته حمله‌ی قلبی داشته باشد، حتماً با پزشك معالج خود برای شروع ورزش، نوع، مدت و مقدار آن مشورت كنید، زیرا

پزشك شما راهنمایی‌هایی را كه متناسب با نیازهای بدنی و ظرفیت قلبی شما باشد تجویز خواهد كرد تا از افراط و تفریط در ورزش

جلوگیری شود.

اثرات ورزش و تمرین روی سلامتی وآمادگی جسمانی

اثرات كلی تمرین

كه بسهولت عبارتند از : آنهائی كه در سطح بافت بوقوع می‌پیوندند یعنی تغییرات زیست شیمی، و دومی آنهائی كه به طور سیستماتیك

بوقوع می‌پیوندند و عبارت است از دستگاه گردش خون و تنفس، شامل دستگاه انتقال اكسیژن، و سوم سایر تغییرات مانند آنهائی كه با

تركیب بدن، سطح كلسترول و تری گلیسرید خون، تغییرات فشار خون و تغییرات مربوط به سازگاری بدن نسبت به گرما، سروكار دارند. باید

متذكر شد كه نمی‌توان همه اثرات تمرین را از یك برنامه ی تمرین مفرد انتظار داشت.

تغییرات حاصل در اثر تمرین :

در برنامه‌های تمرینی كوتاه مدت و با شدت متوسط ( به مدت 17 هفته، 2 تا 3 بار در هفته‌) كاهش قابل توجهی در كلسترول خون، سرم آهن،

و فشار خون سیستولی و دیاستولی در زمان استراحت و تمرین در زنان جوان  و میانسال مشاهده شده است.

تغییرات حاصله دركلسترول و فشار خون سودمند می باشد. با این وجود كم شدن مقدار آهن بدن مفید نیست. این موضوع احتمالاً حاكی از

مصرف آهن بیشتری از طریق تشكیل گلبول‌های قرمز جدید می‌باشد.

اثرات تمرین و ورزش روی سلامت قلب

در اینجا تنها مواردی چون عروقی شدن جانبی قلب، اندازه‌ی عروق، قابیلت لخته شدن خون، سطح چربی خون، فشار خون، آسیب‌پذیری

نسبت به بی‌نظمی كار قلب با جزئیات بیشتر مورد بحث است و تاثیر تمرین و فعالیتهای  ورزشی  بر آنها را شرح خواهیم داد.



عروقی شدن جانبی قلب

هنگامی كه یكی از شریان‌های تامین كننده خون بخشی از عضله‌ی قلب  ( میوكارد ) مسدود گردد، ممكن است تغییراتی در شبكه ی

شریانی رخ دهد تا سایر شریان‌ها بتوانند به تامین خون بخشهای صدمه دیده‌ی میوكارد بپردازند. مضافاً اینكه شریان‌های كوچك جانبی

ممكن است تشكیل یك انشعاب فرعی طبیعی از یك طرف شریان مسدود به طرف دیگر شریان را بدهند. این تغییرات به نحوی كه از مطالعات

 نمونه‌برداری برمی‌آید، ظاهراً به دلیل كمبود اكسیژن میوكارد ایجاد می‌گردد.

در حال حاضر مطالعاتی كه مستقیماً تایید كننده‌ی این باشد كه تمرینات ورزشی عروقی شدن جانبی قلب را افزایش می‌دهد چندان زیاد

نیست.

در واقع اغلب این تحقیقات به طور غیر مستقیم بر چنین اثراتی صحه می گذارد. تحقیقات نشان می دهد كه توسعه‌ی عروقی شدن جانبی

قلب در محدوده شریان كرونر كه به طور مصنوعی منقبض می‌گردد نسبت مستقیم با مقدار تمرینات ورزشی انجام گرفته دارد. تحقیات در این

زمینه كم بوده است.


اندازه عروق

از سالها پیش معلوم شده كه اندازه عروق كرونر در موش‌ها متعاقب برنامه‌های تمرین منظم افزایش پیدا می‌كند. چنین افزایشی سبب

تسهیل جریان خون كرونر خواهد شد.

هیچ تحقیقی تا كنون افزایشی را در اندازه عروق در انسان نشان نداده است. هر چند، مطالعات نمونه‌بردای روی كلارنس دومار قهرمان

دوی ماراتن نشان دهنده‌ی آن است كه اندازه شریان‌های كرونر نامبرده دو تا سه برابر اندازه‌ی معمولی است. از آنجایی كه این ورزشكار

به طور منظم تا سن 69 سالگی در مسابقات ماراتن شركت داشته است، می‌توان چنین استنباط نمود كه حجیم بودن عروق كرونر مربوط به

تمرینات منظم ورزشی نامبرده می‌باشد.


قابلیت لخته شدن خون

یك لخته خون ممكن است در یكی از شریان‌های كرونر قلب جای گرفته و سبب سكته قلبی شود. در صورتی كه لخته، شریانی را در مغز

مسدود كند، سبب عارضه حمله می‌گردد. تشكیل لخته خون پاره‌ای از واكنش‌های شیمیایی را به همراه خواهد داشت. چنین معلوم شده كه

تمرینات ورزشی سبب سرعت انعقاد خون و میزان حل لخته می‌گردند. این تغییرات در صورتی كه حجم آنها از ابتدا برابر باشند، در عمل

مخالف یكدیگرند. تحت چنین شرایطی، تمرینات ورزشی ظاهراً تاثیر مثبتی روی تشكیل لخته خون ندارند.



سطح كلسترول ( چربی ) خون

تحقیقات اخیر حاكی از آن است كه تمرینات ورزشی نه فقط از مجموع كلسترول خون می‌كاهد بلكه بخش از كلسترول را كه به عنوان

لیپوپوتئین پرچگال معروف است افزایش و بخش دیگر به نام لیپو پروتئین كم چگال را كاهش می‌دهد. همچنین تمرینات ورزشی سبب كاهش

كل تراكم كلسترول تری گلیسریدها و لیپو پروتئین پر‌چگال خون شده و درمقابل سبب افزایش كلسترول لیپوپروتئین كم چگال در هر دو جنس

زن و مرد می‌گردد.



فشار خون

تمرینات ورزشی بویژه در كسانی كه دارای پرفشار خونی هستند سبب كاهش فشار خون میشود. فشار خون پس از 6 ماه تمرین ورزشی

 كاهش یافته و تاثیر بسزایی دارد.

در  بررسی جدید مطالب مربوط به اثر ورزش روی فشار خون نتایج زیر قابل توجه است:

1.   در ارزیابی‌های مربوط به بیمار‌ی‌های همه‌گیر، مردانی كه دارای مشاغل فعالی بوده، نسبت به مردان غیر فعال، فشارخون سیستولی و

 دیاستولی كمتری داشته‌اند.

2.   در مقایسه با افراد غیرآماده، افراد دارای آمادگی جسمانی ( كه توسط دوچرخه كارسنج مشخص شده بود ) دارای فشار خون

سیستولی و دیاستولی كمتری داشته‌ند.

3.   در یك تحقیق افراد پر فشار خون پس از شركت در یك برنامه‌ی تمرین ایزومتریك برای مدت 5 تا 8 هفته فشار خون خود را كاهش داده‌اند.

4.   در دو تحقیق گزارش شده كه فشار خون بیماران كرونر خلفی كه دارای فشار خون حد بالائی بوده‌اند در نتیجه تمرینات هوازی پس از 3 تا

8 ماه بهبودی حاصل شده، در حالی كه در گروه كنترل بهبودی بدست نیامده است.

5.   همان گونه كه انتظار می‌رود، اثرات تمرین روی فشار خون سیستولی و دیاستولی آزمودنی‌های پر فشار خون بیش از كسانی است كه

دارای فشار خون طبیعی می‌باشند.

6.   یكی از محققین چنین نتیجه‌گیری نموده كه برتری فیزیولوژیكی همراه با كاهش فشار خون توسط تمرین در جوامع پر فشار خون جهت

ترغیب برنامه ریزان در گنجاندن تمرین در برنامه‌های درمانی كه برای این ناراحتی طرح‌ریزی شده كفایت می‌كند.


آسیب پذیری نسبت به بی‌نظمی قلب

بی‌نظمی یا اختلال در ریتم ( ضربان ) قلب ممكن است به مسائل جدی قلب از آن جمله حمله‌ی قلبی و حتی منجر گردد. تمرینات ورزشی

منظم گرایش به كاهش حساسیت قلب نسبت به اختلال ضربان دارد.

همه‌ی آنچه در بحث آمده مربوط به تاثیر ورزش بر روی قلب و جزئیات آن است.

به خاطر تنوع در تمرینات ورزشی توصیه شده به كسانی كه بیماری‌های قلبی دارند در این جا هیچ بحثی از یك برنامه‌ی ورزشی، مدت و

شدت و شكل آن نخواهیم كرد.



تاثیر ورزش بر دستگاه تنفس

علاوه بر اثرات مثبت ورزش بر سیستم قلب و عروق و افزایش توانمندی عضلات بدن ، دستگاه تنفس نیز توانایی بیشتری پیدا می‌كند. در

زمان انجام فعالیت جسمانی و ورزش ، مقدار مصرف اكسیژن اعضاء مختلف بدن افزایش پیدا می‌كند و حجم و سرعت جریان خون برای

رساندن مواد مغذی و اكسیژن به اعضاء و بافتهای مختلف افزایش می‌یابد. در جدول «1» مقایسه مقدار جریان خون در حالت استراحت و

تمرینات سنگین ورزشی را مشاهده می‌كنیم كه بیانگر مقدار اكسیژن مصرفی و مورد نیاز اندام‌ها‌ی بدن است (4).


 
  مهمترین اثرات ورزش بر دستگاه تنفس عبارتند از :

• 1- با ورزش كیسه‌های هوایی شش‌ها بیشتر باز شده و بازدهی آن‌ها افزایش می‌یابد.
• 2- افزایش حجم تنفسی در طول شبانه‌روز ، موجب دریافت اكسیژن بیشتر و رساندن آن به اندام‌های بدن می‌شود.
• 3- قابلیت دریافت و مصرف اكسیژن بیشتر ، موجب می‌گردد كارآیی جسمانی افزایش یافته و دیرتر خسته شویم (6).
تاثیر ورزش بر دستگاه گوارش
كاركرد صحیح دستگاه گوارش تا حدود زیادی بیانگر صحت و سلامت انسان است به گونه‌ای كه بسیاری از متخصصین داخلی معتقدند اكثر بیماری‌های انسان مربوط به اختلال در دستگاه گوارش می‌باشد.
اثرات مثبت ورزش بر دستگاه گوارش عبارتند از :
• 1- تمرینات بدنی موجب تحریك اشتها و میل به غذا می‌شود. مخصوصاً در افرادی كه دچار بی اشتهایی عصبی هستند ، این اثر بسیار مشهود است.
• 2- ورزش با تحریك دستگاه گوارش مانع ایجاد یبوست می‌شود (7).
تاثیر ورزش بر دستگاه حركتی
اثرات مفید ورزش بر سلامت و كاركرد بسیار خوب دستگاه عضلانی اسكلتی بر كسی پوشیده نیست و اولین عضوی كه با ورزش كردن ، تغییرات مطلوبی را در آن احساس می‌كنیم ، عضلات اندامهای حركتی است.
مهمترین اثرات مفید ورزش بر دستگاه حركتی عبارتند از :
• 1- عضلات بدن با انجام ورزش مناسب تقویت می‌شوند و قدرت كارآیی جسمی افزایش می‌یابد.
•  ورزش صحیح از آرتروز جلوگیری كرده موجب سلامت و استحكام مفاصل می‌شود و مقاومت مفاصل را در مقابل صدمات افزایش می‌دهد (8).
• 3- موجب كشش عضلات و انعطاف پذیری بیشتر بدن می‌شود.
• 4- ورزش موجب استحكام استخوان‌ها شده و از پوكی آن جلوگیری می‌كند (9).
• 5- با تقویت عضلات ستون مهره‌ها از بروز كمر درد پیشگیری شود (8 و 10).
• 6- همچنین ورزش از شل شدن عضلات جلوگیری كرده و ذخیره انرژی عضلات را افزایش می‌دهد (7).
تأثیر ورزش بر غدد داخلی
با تمرین‌های مناسب ورزشی ، ترشحات غدد داخلی تنظیم شده و در شرایط مختلف به مقدار لازم در بدن هورمون مورد نیاز ترشح می‌شود. در نتیجه ، ورزش تاثیرات مطلوبی بر جسم و روان انسان خواهد گذاشت (7). در بیماران دیابتی و افرادی كه مستعد به دیابت هستند قند خون به شكل قابل توجهی كاهش می‌یابد.


تاثیر ورزش بر دستگاه عصبی

تمرینات مرتب ورزش موجب بهبود كار سیستم عصبی و هماهنگی لازم بین اعصاب و عضلات خواهد شد.

مهمترین اثرات مثبت ورزش بر دستگاه عصبی عبارتند از :
• 1- ورزش از فشارهای روانی و ناراحتی‌های روحی می‌كاهد و راهی مناسب برای مقابله با افسردگی است.
• 2- با بهبود كار سیستم عصبی - عضلانی ، موجب چالاكی و افزایش كارآیی بدن می‌شود.
• 3- ورزش مؤثرترین راه برای درمان بی‌خوابی است (7و11).
اثرات ورزش بر سلامت روانی و اجتماعی
نتایج تحقیقات مختلف نشان داده است كه انجام انواع مختلف نرمش‌ها ، علاوه بر فواید جسمی فراوان ، بر مقابله با مشكلات عصبی و روانی نیز آثار مفیدی دارد. از میان این تحقیقات می‌توان از كار یك ساله محققان دانشگاه استانفورد نام برد كه كار تحقیق خود را روی 57 زن و مرد 50 تا 65 ساله ، با چهار نوع نرمش مختلف انجام داده‌اند.
گروه اول هفته‌ای سه روز و روزی 60 دقیقه نرمش‌هایی را در یك مركز ورزشی انجام می‌دادند كه 40 دقیقه آن شامل تمریناتی از قبیل دو و پیاده روی سریع بود كه میزان تنفس ، ضربان قلب و در نتیجه مصرف اكسیژن را افزایش می‌داد.
دسته دوم وضعیتی كاملاَ مشابه با دسته اول داشتند با این تفاوت كه این كار را در منزل خویش انجام دادند.
سومین گروه ، هفته‌ای پنج بار به مدت 30 دقیقه به تمریناتی پرداختند كه در مجموع میزان انرژی مصرف شده آن‌ها با دو دسته اول یكسان بود.
به گروه چهارم توصیه شد كه در نرمش‌های معمول خود هیچ تغییری ایجاد نكنند ، فعالیت‌های سه گروه آخر كه در مراكز مخصوص انجام نمی‌شد و توسط مشاوران ویژه پی‌گیری می‌شد. نتیجه تحقیق نشان داد كه با وجود تفاوت نرمش ، میزان فشارهای عصبی ، هیجان و افسردگی در تمام گروه‌ها تقریباً 30 درصد كاهش یافته است.
مطلب دیگر اینكه با تحقیق در افراد سیگاری نشان داده شد كه این تمرین‌ها یكی از بهترین راه‌های ترك سیگار است. انجام نرمش‌ها در منزل و تداوم آن بهترین نتیجه را در بردارد (11).


بارزترین اثرات مثبت ورزش در سلامت روح و روان و سلامت اجتماعی فرد:

• 1- ورزش ، طراوت و شادابی را به ارمغان آورده و افسردگی را از بین می‌برد.
• 2- ورزش ، موجب احساس اعتماد به نفس ، احساس قدرت و تقویت اراده می‌شود.
• 3- ورزش ، باعث تقویت تمركز فكر و افزایش دقت عمل می‌گردد.
• 4- ورزشِ متعادل ، موجب داشتن احساس خوب و افزایش قدرت خلاقیت می‌گردد.
• 5- ورزش ، احساس آرامش و راحتی روح را افزایش داده و انسان را در مقابل فشارهای روانی و اضطراب مقاوم می‌كند.
• 6- ورزش ، موجب تقویت قوای ذهنی و حافظه می‌شود.
• 7- با توجه به محاسن فوق‌الذكر افرادی كه ورزش متعادلی دارند ، همیشه سالم هستند و در مقابل بیماری‌های مختلف، مقاومند ؛ در نتیجه غالباً در فعالیت‌های اجتماعی ، افرادی موفق هستند.
• 8- ورزش ،‌ موجب پیشگیری از خستگی زودرس شده و كارمندان ورزشكار هیچگاه با كسالت به ارباب رجوع پاسخ نمی‌دهند.
• 9- افراد فعال ، توانایی خود را می‌شناسند و از آن حداكثر استفاده را می‌كنند.
•  احتیاجات اولیه خود را برطرف می‌كنند و با شناخت واقعیات ، واقع بنیانه‌تر با مشكلات زندگی ، مقابله می‌نمایند.
•  افراد فعال به دلیل اعتماد به خویش ، مسئولیت پذیرند ، از كسب تجربه لذت می‌برند و همیشه برای بهترین نتیجه تلاش می‌كنند.
•  تربیت روح و روان در كنار تربیت بدنی موجب تقویت اراده شده و چنین شخصی هرگز به طرف اعتیاد نخواهد رفت (7 و 11).


 
اثرات ورزش بر طول عمر

به طور كلی طول عمر افرادی كه تمرینات ورزشی مناسبی دارند ، بیشتر از افراد غیر ورزشكار است. سن بیولوژیكی افراد ورزشكار (در ورزش‌های سبك) كمتر از افراد غیر ورزشكار است. بنابراین این‌گونه افراد از نظر ظاهری نیز افرادی شاداب و جوانند. یك علت طول عمر ورزشكاران ، مقاومت بدنی آنان در مقابل بیماری‌های عفونی است.
تاثیر ورزش در وضعیت جسمی زنان
علاوه بر اثرات مفید ذكر شده كه به طور مشترك در زنان و مردان ورزشكار وجود دارد ، اثرات اختصاصی برای زنان ورزشكار به شرح ذیل است:
• 1- زنان ورزشكار در مقایسه با زنان غیر ورزشكار كمتر دچار دردهای دوره قاعدگی می‌شوند.
• 2- سرطان سینه در زنان فعال كمتر از زنان غیر فعال است.
• 3- زنان فعال (با ورزش‌های مناسب) به دلیل فعالیت جسمانی و آمادگی اسكلتی عضلانی كمتر دچار كمردرد می‌شوند.
• 4- زنان ورزشكار دچار نرمی و پوكی استخوان نمی‌شوند (7 و 1).
چه افرادی نباید ورزش كنند؟
• 1- بیمارانی كه نارسایی قلبی درمان نشده دارند.
• 2- بیمارانی كه آریتمی (بی نظمی ضربان قلب) كنترل نشده دارند.
• 3- بیمارانی كه درد قفسه سینه (آنژین) شدید و ناپایداری دارند.
همه بیماران قلبی برای شروع ورزش باید با پزشك خود مشورت نموده و در صورت تجویز پزشك به طور مستقل یا با مانیتورینگ قلبی ورزش كنند (6).


نتیجه‌گیری و پیشنهاد :

با توجه به اثرات مثبت ورزش بر سلامت و تندرستی انسان فرهنگ ورزشی بیشتر پرداخته شود. از طرف دیگر برای رسیدن به توسعه پایدار در هر جامعه‌ای علاوه بر برنامه‌ریزی ، مدیریت صحیح و استفاده از فن آوری مناسب ، استفاده از منابع انسانی كارآمد اهمیت بسیاری دارد. جامعه‌ای كه نیروی انسانی سالم و شادابی داشته باشد ، این امكان را خواهد داشت كه در جهت توسعه واقعی ، سریع‌تر گام بردارد. همچنین جامعه‌ای كه دارای افرادی توانمند و قدرتمند باشد، دشمنانش هوس تجاوز به آن جامعه را نخواهد داشت.